EuroLeague từ chối sáp nhập vào NBA Europe: NBA vẫn quyết tiến tới giải đấu 16 đội

Theo nguồn tin từ ESPN công bố ngày 27 tháng 3 năm 2026, các câu lạc bộ thành viên EuroLeague đã bác bỏ lời đề nghị sáp nhập vào dự án NBA Europe do Liên đoàn Bóng rổ Nhà nghề Mỹ khởi xướng. Quyết định này đánh dấu một bước ngoặt trong cuộc đối đầu có tính cấu trúc giữa giải đấu số một châu Âu và tổ chức thể thao giàu tiềm lực nhất hành tinh. Theo các nguồn tin, lời đề nghị mà NBA gửi tới EuroLeague mang hình thức mua lại quyền kiểm soát cấu trúc giải đấu hiện hữu, chứ không đơn thuần là một thỏa thuận hợp tác. Truyền thông châu Âu đã gọi đây là một "lời đề nghị mua đứt", cách diễn đạt mang tính đối kháng và dễ tạo phản ứng tiêu cực trong cộng đồng bóng rổ lục địa già. Phía EuroLeague chưa công bố chi tiết tài chính của đề nghị này. Front Office Sports là đơn vị đầu tiên đưa tin về việc các câu lạc bộ EuroLeague từ chối. Sau đó, ESPN dẫn nguồn riêng xác nhận thông tin và bổ sung bối cảnh rộng hơn về dự án NBA Europe. Việc hai cơ quan truyền thông lớn cùng đưa tin cho thấy câu chuyện đang được các bên liên quan chủ động cung cấp ra bên ngoài. Điểm đáng chú ý là dù bị từ chối, NBA vẫn tuyên bố kế hoạch NBA Europe sẽ tiếp tục được triển khai. Đại diện NBA khẳng định dự án không phụ thuộc vào sự đồng thuận của EuroLeague. Đây là tín hiệu cho thấy NBA sẵn sàng theo đuổi con đường đơn phương thay vì chờ đợi một thỏa thuận sáp nhập. Theo thông tin được công bố, NBA Europe dự kiến gồm 16 đội và hướng tới mùa giải khởi tranh 2027-28. Ban lãnh đạo NBA đã dành hơn hai năm chuẩn bị cho dự án này. Mục tiêu không chỉ là mở rộng thương hiệu mà còn là xây dựng một sản phẩm thi đấu hoàn toàn mới tại châu Âu. Một trong những tín hiệu kinh tế mạnh nhất là việc NBA đã nhận được nhiều hồ sơ đấu giá có giá trị lớn cho các suất nhượng quyền mở rộng tại các thành phố khắp châu Âu. Sự tồn tại của những hồ sơ này cho thấy nhu cầu thể chế đối với suất tham dự NBA Europe là có thật, chứ không chỉ là một tuyên bố mang tính thử nghiệm. NBA cũng không che giấu tham vọng cạnh tranh trực tiếp. Kế hoạch nêu rõ mục tiêu giành người hâm mộ, bản quyền truyền thông và tiền tài trợ tại châu Âu. Đây là một cuộc chiến phân chia lại doanh thu, chứ không phải một sự mở rộng trung tính. Lớp bản quyền truyền thông và truyền hình được xem là chiến trường kinh tế trung tâm. Về phía chủ sở hữu, các ông chủ đội NBA đã được thông báo về dự án tại cuộc họp Hội đồng Thống đốc. Theo nguồn tin, giới chủ NBA đứng sau dự án mới này. Dự án được mô tả là một canh bạc dài hạn nhằm tạo giá trị, chứ không phải một thương vụ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn. Một nguồn tin dẫn lời một ông chủ đội NBA mô tả: "Đây là một dự án 20 năm". Cách định vị này cho thấy NBA chấp nhận khoảng thời gian hoàn vốn dài và sẵn sàng chịu lỗ trong giai đoạn đầu. Đổi lại, áp lực phải đạt kết quả tức thì được giảm bớt đáng kể. Điểm gây chú ý nhất trong thiết kế của NBA Europe là mô hình thi đấu song song. Các đội sẽ thi đấu ở giải quốc gia vào những ngày cuối tuần theo lịch mong muốn và thi đấu ở NBA Europe vào giữa tuần. Cấu trúc này được thiết kế để giảm xung đột lịch thi đấu trực tiếp với các giải quốc nội. Để vận hành được mô hình đó, NBA đề xuất mở rộng đội hình nhằm đảm bảo chiều sâu cho các câu lạc bộ khi tham gia nhiều đấu trường cùng lúc. Đây là bài toán quản lý khối lượng thi đấu và phân bổ nhân sự, tương tự cách các đội NBA xoay tua trong một mùa giải dày đặc. Song song đó, kế hoạch nhấn mạnh việc tập trung đầu tư vào phát triển cầu thủ châu Âu. Đây được xem là một phần trong giá trị mà NBA muốn trao cho các câu lạc bộ: phát triển và quảng bá tài năng châu Âu trên một nền tảng có sức lan tỏa toàn cầu. Về bối cảnh lịch sử, bóng rổ châu Âu từng trải qua cuộc chia rẽ giữa ULEB và FIBA giai đoạn 2026-01, sau đó dẫn tới một cuộc sáp nhập và hình thành nên EuroLeague hiện đại. Bài học được rút ra là các cuộc chia rẽ tại châu Âu thường kết thúc bằng việc tái hợp nhất sau một mùa giải bị chia cắt. Chính tài liệu lịch sử này cũng ghi nhận rằng một mùa giải bị chia cắt là "không thoải mái và không sinh lợi". Cả hai phía đều có động lực mạnh để tránh một cuộc chia rẽ kéo dài. Đây là lý do khiến khả năng các bên quay lại bàn đàm phán vẫn được đánh giá cao. Về phía EuroLeague, thông tin cho thấy một số lượng đáng kể trong 13 câu lạc bộ thường trực đã bày tỏ quan tâm tới việc gia nhập NBA Europe. Đây là biến số nguy hiểm nhất đối với giải đấu hiện hữu, bởi tài sản cốt lõi của EuroLeague chính là các câu lạc bộ thành viên. Tình hình được các quan chức bóng rổ châu Âu cấp cao mô tả là "một tình thế phân mảnh với nhiều góc cạnh khác nhau". Tuy nhiên, theo nguồn tin, hiện tại liên minh các câu lạc bộ vẫn đang trụ vững. Chữ "hiện tại" mang hàm ý rõ ràng rằng trạng thái này chỉ là tạm thời. Một tín hiệu quan trọng khác là các cuộc đàm phán được dự kiến sẽ tiếp tục. Điều này cho thấy sự từ chối của EuroLeague nhiều khả năng là một thế đàm phán nhằm nâng giá, hơn là một dấu chấm hết. Cánh cửa sáp nhập vẫn được để ngỏ. Để tăng vị thế, EuroLeague được cho là đang cân nhắc kế hoạch mở rộng của riêng mình. Đây là nước đi vừa phòng thủ vừa tấn công, nhằm mở rộng cơ sở thành viên và nâng chi phí chuyển đổi đối với các câu lạc bộ đang dao động. Rủi ro lớn nhất đối với dự án NBA Europe nằm ở lớp quản trị và luật lệ. Vai trò của FIBA, các liên đoàn quốc gia và quy định về việc cầu thủ thi đấu ở nhiều đấu trường chưa được giải quyết. Nếu các quy định hiện hành cản trở, toàn bộ thiết kế của NBA Europe sẽ phải đàm phán lại. Về phía EuroLeague, rủi ro nằm ở sự phân tán của liên minh. Nếu một câu lạc bộ tên tuổi rời đi, hiệu ứng domino có thể xảy ra. Ngược lại, nếu liên minh trụ vững, NBA sẽ phải xây dựng giải đấu chủ yếu từ các câu lạc bộ không thuộc nhóm thường trực, làm giảm chất lượng sản phẩm. Ở tầng tác động ngành, các thành phố đăng cai châu Âu được xem là bên hưởng lợi rõ rệt nhất nhờ vốn đầu tư, việc làm và hạ tầng mới. Hệ sinh thái đại diện cầu thủ cũng hưởng lợi nhờ thị trường hợp đồng mới, trong khi thị trường cá cược và bản quyền có thêm nguồn hàng hóa mới. Tóm lại, đây là cuộc đối đầu giữa một bên là tổ chức sở hữu nguồn vốn vượt trội và một bên là giải đấu nắm quan hệ với các câu lạc bộ. Kết cục khả dĩ nhất không phải là một cuộc chia rẽ vĩnh viễn, mà là một thỏa thuận tái hợp nhất được đàm phán trong dài hạn.