Marvel Rivals: 106 Team-Up và gánh nặng cân bằng của một hệ sinh thái cộng sinh

Marvel Rivals: 106 Team-Up và gánh nặng cân bằng của một hệ sinh thái cộng sinh

Ba giờ sáng ở Allston

Ba giờ sáng ở Allston, chiếc máy tính thứ tư trong quán cà phê game vẫn sáng đèn. Một cậu sinh viên gốc Việt gõ phím lia lịa và khóa The Hood — tướng mới nhất của Marvel Rivals, vừa được thả xuống máy chủ cùng Season 10. Cậu ấy không hỏi đồng đội muốn chơi gì. Cậu ấy chỉ hỏi một câu, lặp đi lặp lại như một câu thần chú: "Ai có tướng ghép với tao không?"

Không ai trả lời. Hai người trong đội đã khóa tướng từ trước. Người thứ ba chọn một tướng không có cặp ăn khớp với The Hood. Cậu sinh viên vẫn vào trận, vẫn chơi đúng bài, vẫn thắng vài pha giao tranh. Nhưng chỉ một nửa sức mạnh của cậu ấy thực sự được bật lên. Nửa còn lại nằm ngoài tầm với, bị khóa sau một điều kiện mà bảng tỷ số không bao giờ hiển thị.

Suốt nhiều đêm theo dõi các trận xếp hạng ở máy chủ Bắc Mỹ, tôi nhận ra phần lớn những khoảnh khắc quyết định của Marvel Rivals không nằm ở pha hạ gục cuối cùng. Chúng nằm ở khâu chọn tướng, trước khi trận đấu bắt đầu. Không có ô nào trên bảng điểm ghi lại khoảnh khắc ấy. Có những bàn thắng không vào lưới, mà vào ký ức — và trong một trận sáu đấu sáu, phần lớn những "bàn thắng" như thế nằm ở những đường ghép mà không ai kịp nhìn thấy.

Một hệ thống lấy cộng sinh làm trục

Marvel Rivals là game bắn súng anh hùng sáu đấu sáu, do NetEase phát hành, được định vị như đối thủ trực tiếp của Overwatch. Điểm khác biệt chủ lực của nó không nằm ở súng, ở bản đồ, hay ở tốc độ di chuyển. Nó nằm ở hệ thống Team-Up — cơ chế ghép đôi giữa các tướng.

Cấu trúc của hệ thống này có ba đặc điểm cần nắm rõ trước khi bàn tới hệ quả. Thứ nhất, mọi tướng trong game đều có Team-Up, không có ngoại lệ. Thứ hai, mỗi tướng sở hữu đúng hai mối ghép. Thứ ba — và đây là điểm quan trọng nhất — không tướng nào được phát hành mà thiếu điều kiện ghép cặp. Đây là một cam kết thiết kế tự áp đặt của nhà phát hành, và nó biến toàn bộ danh sách tướng thành một mạng lưới liên tục mở rộng chứ không phải một tập hợp các thực thể độc lập.

Hiện tại, tổng số Team-Up trong game đã lên tới 106. Với Season 10, The Hood gia nhập đội hình và mang theo những mối ghép mới của riêng nó. Nhịp phát hành tướng được mô tả là "khoảng mỗi tháng một lần", và các tướng mới luôn được thiết kế để ghép được với những tướng cũ.

Cách vận hành chia làm hai tầng. Hiệu ứng cơ bản luôn hoạt động, bất kể đồng đội là ai. Hiệu ứng nâng cao chỉ mở khóa khi trong đội có đúng tướng đối tác. Nói cách khác, một nửa sức mạnh của mỗi mối ghép là miễn phí, một nửa là có điều kiện. Mỗi bản hợp đồng là một lời hứa chưa kịp viết bằng mực — và trong Marvel Rivals, lời hứa ấy chỉ được thực thi khi cả hai chữ ký cùng có mặt trên bàn.

Tôi cần nói thẳng một điều về giới hạn của nguồn tin này. Bài hướng dẫn gốc liệt kê đầy đủ các mối ghép hiện có, nhưng không cung cấp một chỉ số hiệu năng nào: không tỷ lệ thắng, không tỷ lệ chọn, không tỷ lệ cấm. Đó là một danh mục kiểm kê, không phải một báo cáo phân tích. Mọi phán đoán trong bài viết này vì thế mang tính cấu trúc, không mang tính dữ liệu — và tôi sẽ ghi rõ điều đó ở từng chỗ cần thiết.

Câu hỏi đã đổi hình dạng

Trong mọi game bắn súng anh hùng, câu hỏi trung tâm của người chơi luôn là một câu hỏi đơn giản: tướng nào đang mạnh nhất? Câu hỏi ấy định hình cách cộng đồng đọc bản vá, cách huấn luyện viên xây dựng đội hình, và cách các tuyển thủ chuyên nghiệp chọn tướng để luyện tập.

Với 106 mối ghép, Marvel Rivals đổi hình dạng câu hỏi đó. Nó không còn là "tướng nào mạnh nhất" nữa. Nó trở thành "cụm ghép nào mạnh nhất dưới bản vá này". Đây là sự dịch chuyển từ một bài toán danh sách sang một bài toán đồ thị — nơi mỗi tướng là một đỉnh, mỗi Team-Up là một cạnh, và sức mạnh thực tế của một đội hình phụ thuộc vào việc đội đó chiếm được bao nhiêu cạnh mạnh nhất trong mạng lưới.

Hệ quả đầu tiên là giá trị của một tướng không còn nằm ở bản thân nó. Nó nằm ở vị trí của nó trong mạng lưới. Một tướng có chỉ số trung bình nhưng sở hữu hai cạnh nối tới hai tướng đang thịnh hành sẽ có giá trị chọn cao hơn một tướng có chỉ số vượt trội nhưng nằm ở rìa đồ thị, nơi không ai muốn ghép cùng. Giá trị chuyển nhượng trong trò chơi này được đo bằng số lượng đối tác tiềm năng, không phải bằng sức mạnh đơn lẻ.

Hệ quả thứ hai là bất kỳ thay đổi cân bằng nào tác động lên một Team-Up cũng lan ra nhiều đội hình cùng lúc. Khi một mối ghép bị chỉnh, hai tướng trong mối ghép đó thay đổi giá trị, và kéo theo đó là giá trị của những mối ghép khác mà chúng tham gia. Trong một mạng lưới 106 cạnh, một chỉnh sửa nhỏ không ở lại yên trong biên giới của nó. Nó lan truyền.

Hệ quả thứ ba liên quan tới người chơi. Khi hệ thống thưởng cho những mối ghép cố định, nó thưởng cho người sở hữu bể tướng rộng và cho những đội có khả năng phối hợp theo bài bản đã định trước. Ngược lại, nó đánh thuế lên những người chỉ chơi một tướng, lên những đội hình xây quanh một cá nhân mạnh, và lên toàn bộ trải nghiệm xếp hạng đơn lẻ — nơi ba người lạ mặt phải thương lượng với nhau trong vòng ba mươi giây trước khi trận đấu bắt đầu.

Gánh nặng cộng sinh không có trần

Điều đáng chú ý nhất trong toàn bộ hệ thống này không phải là những gì nó đang có, mà là tốc độ nó phình ra.

Mỗi tướng mới thêm hai cạnh vào mạng lưới. Một năm với nhịp phát hành hàng tháng tương đương với khoảng hai mươi bốn cạnh mới. Nếu nhà phát hành giữ đúng cam kết rằng tướng mới luôn ghép được với tướng cũ, thì những cạnh mới không nằm ở vùng hoang vắng của đồ thị — chúng cắm thẳng vào những tướng đang được chơi nhiều nhất, làm hồi sinh những mối ghép cũ và nâng trần sức mạnh của chúng.

Đây là cái tôi gọi là gánh nặng cân bằng tổ hợp. Trong một trò chơi có hai mươi tướng, đội cân bằng chỉ cần kiểm tra khoảng hai trăm mối tương tác tiềm năng. Trong một trò chơi có 106 Team-Up được định nghĩa chính thức và đang tăng thêm hai mối mỗi tháng, số lượng cấu hình cần kiểm tra vượt xa năng lực tinh chỉnh của bất kỳ đội ngũ nào. Không có gì bảo đảm rằng sẽ không tồn tại một cặp đôi lấn át tất cả. Chỉ có một điều chắc chắn: xác suất để một cặp như thế lọt qua lưới kiểm tra tăng lên cùng với kích thước của lưới.

Nhịp phát hành hàng tháng còn tạo ra một hệ quả khác, tinh tế hơn. Nó biến "giai đoạn điều chỉnh" từ một trạng thái tạm thời thành trạng thái thường trực. Mỗi khi cộng đồng vừa giải xong bài toán meta của tháng này, tháng sau đã có một biến số mới được đẩy vào. Đối với người chơi xếp hạng, đó là sự hưng phấn. Đối với các đội tuyển chuyên nghiệp, đó là sự xói mòn — bởi vì chu kỳ thích nghi của họ dài hơn chu kỳ ra bản vá.

Cần nói thêm về tầng thiết kế cơ bản và nâng cao. Việc tách đôi hiệu ứng giữ cho mỗi tướng vẫn giữ được giá trị nền ngay cả khi không có đối tác. Đây là một lựa chọn thiết kế khôn ngoan, vì nó làm dịu áp lực ghép cặp cưỡng bức mà không xóa bỏ nó. Nhưng tôi cũng phải ghi rõ: chi tiết về tách tầng này được nêu trong bài hướng dẫn và chưa được kiểm chứng độc lập. Nếu tỷ lệ thực tế trong game khác với mô tả, toàn bộ đánh giá về mức độ phụ thuộc sẽ phải tính lại.

Kiến thức trở thành một kỹ năng thi đấu

Có một chi tiết nhỏ trong bài hướng dẫn mà tôi cho là dấu hiệu quan trọng nhất về trạng thái của trò chơi: tác giả khuyên người đọc đánh dấu trang danh sách Team-Up để tra cứu thường xuyên.

Một con số 106 vượt qua ngưỡng mà con người có thể ghi nhớ và phản xạ tức thời. Điều đó có nghĩa là trong Marvel Rivals, kiến thức đã trở thành một tài sản thi đấu có thể đo lường được. Người chơi mới bước vào không chỉ phải học cách bắn và cách di chuyển — họ phải học một bảng tra cứu gồm hơn một trăm dòng. Người chơi kỳ cựu, người đã theo dõi từng đợt bổ sung tướng, sở hữu một lợi thế không thể đến từ phản xạ.

Trong bảy năm theo dõi các trò chơi đối kháng theo đội, tôi nhận ra rằng ngưỡng kiến thức luôn đi kèm một hệ quả kép. Nó tạo ra sự phân hóa giữa người chơi mới và người chơi cũ, đúng như dự đoán. Nhưng nó cũng tạo ra một thị trường cho những người đóng vai trò trung gian — những người biên soạn danh sách, những người phân tích bản vá, những người làm hướng dẫn. Chính bài hướng dẫn mà tôi đang phân tích ở đây là một sản phẩm của thị trường đó.

Có một tầng văn hóa nữa mà tôi muốn dừng lại một chút. Trong cộng đồng người Việt chơi Marvel Rivals ở hải ngoại, việc ghép cặp mang ý nghĩa khác. Nhiều người chơi ở Bắc Mỹ nhưng giữ thói quen lên sóng theo giờ Việt Nam, kết nối với những người cùng quê qua máy chủ, và chọn tướng theo một thỏa thuận không thành văn giữa những người quen nhau. Người di dân mang quê hương trong đôi giày đá bóng của họ — trong Marvel Rivals, họ mang nó trong danh sách tướng đã hẹn trước với đồng đội.

Tầng hai của câu chuyện

Có một cách đọc lãng mạn về hệ thống Team-Up mà tôi đã nghe rất nhiều trong các buổi trò chuyện với người chơi ở Boston: rằng đây là cơ chế đề cao tinh thần đồng đội, rằng nó dạy người ta phối hợp, rằng nó biến một trò chơi cá nhân thành một trò chơi tập thể.

Cách đọc đó không sai, nhưng nó dừng lại ở nửa đầu của câu chuyện và bỏ qua nửa sau.

Nửa sau là thế này: một hệ thống thưởng cho sự phối hợp cũng là một hệ thống phạt sự thiếu phối hợp. Và trong một trò chơi mà phần lớn người chơi trải nghiệm qua hàng xếp hạng đơn lẻ, sự thiếu phối hợp là trạng thái mặc định chứ không phải ngoại lệ. Khi ba người lạ mặt gặp nhau trong một hàng chờ, không ai trong số họ có thời gian để thương lượng một cấu trúc ghép cặp tối ưu. Kết quả là phần lớn các trận đấu diễn ra với một nửa số hiệu ứng nâng cao bị bỏ trống. Một thành phố không có trận đấu chỉ còn là lồng ngực nén lại — và một hàng chờ không có cặp ghép chỉ còn là sáu cá nhân đứng cạnh nhau.

Điều này dẫn tới một nghịch lý mà tôi cho là điểm mù lớn nhất của toàn bộ thiết kế. Cơ chế được quảng bá như công cụ của tinh thần tập thể, nhưng nó lại tạo ra lợi thế lớn nhất cho những nhóm người chơi đã quen nhau từ trước, tức là những người vốn dĩ không cần thêm động lực để phối hợp. Với nhóm còn lại — những người cần cơ chế đó nhất — nó hoạt động như một khoản thuế.

Có một rủi ro nữa liên quan tới tính xác thực của nguồn tin. Bài hướng dẫn gốc tự nhận là danh sách đầy đủ và cam kết cập nhật thường xuyên, nhưng tem cập nhật chỉ ghi ngày 14 tháng 9 mà không ghi năm. Với một trò chơi ra tướng mỗi tháng, một danh sách không định vị được thời gian là một danh sách đang trôi. Nó có thể đúng ở thời điểm xuất bản và sai ở thời điểm đọc. Cấu trúc của nó — tiêu đề bao quát, cam kết cập nhật, lời khuyên lưu lại để tra cứu — cho thấy đây là nội dung thường trực được tối ưu cho lượt truy cập lâu dài chứ không phải một bản tin thời sự. Điều đó không làm nó trở nên vô giá trị; nó chỉ đặt ra một giới hạn rõ ràng cho mức độ mà người đọc nên tin vào nó.

Cuối cùng, điều đáng lưu ý là toàn bộ lập luận về sức mạnh của các mối ghép, cả trong bài hướng dẫn lẫn trong các cuộc thảo luận cộng đồng, đều chưa có dữ liệu hiệu năng đi kèm. Không ai công bố tỷ lệ thắng theo từng cặp ghép. Không ai công bố tỷ lệ chọn hay tỷ lệ cấm. Ở cấp độ xếp hạng đơn lẻ, người ta cảm nhận được sức mạnh của một mối ghép, nhưng cảm nhận không phải là bằng chứng. Ở cấp độ chuyên nghiệp, nơi các đội tuyển cần dữ liệu để xây dựng chiến thuật, sự vắng mặt của những con số này là một khoảng trống thật sự.

Điều còn lại sau khi trận đấu kết thúc

Cậu sinh viên ở Allston kết thúc trận đấu với tỷ số thắng. Cậu ấy chơi tốt. Đồng đội của cậu ấy chơi tốt. Nhưng cả đội đã bỏ lỡ một nửa tiềm năng của mình vì một quyết định được đưa ra trong mười lăm giây trước khi trận bắt đầu.

Đó là điều tôi tin rằng sẽ định hình tương lai của Marvel Rivals trong những tháng tới. Không phải câu hỏi liệu trò chơi có thêm bao nhiêu tướng, mà là liệu nhà phát hành có thể quản trị được mạng lưới 106 cạnh ấy khi nó vẫn đang lớn lên mỗi tháng. Một hệ thống cộng sinh mở rộng không ngừng có thể là cây cầu nối những người chơi với nhau. Nó cũng có thể là chiếc lồng, nơi mỗi người chơi bị trói vào một đối tác mà họ chưa từng chọn.

Có những bàn thắng không vào lưới, mà vào ký ức. Nhưng cũng có những bàn thắng bị bỏ quên ngay từ khâu chọn tướng — và những bàn thắng ấy không đi vào ký ức của ai cả.