La Liga gửi báo cáo về tiếng hô thù địch trên khán đài: guồng máy phía sau một bản danh sách

Tiếng hô vang lên ở phút thứ mười tám, đúng khoảnh khắc trọng tài giơ tay ra hiệu cho bác sĩ vào sân. Một cầu thủ Barcelona nằm trên cỏ, ống chân co lại, mặt quay xuống mặt sân. Khán đài sau khung thành không hát, không vỗ tay, không gõ trống. Họ hô một câu duy nhất, lặp theo nhịp, ngắn và đều như một khẩu hiệu đã được tập trước: “Kick him, kick him”. Đá nó đi. Đá nó đi. Không bóng, không tranh chấp, không một pha bóng sống nào trên sân. Chỉ có một người đang ở trạng thái bất lực nhất của một trận bóng, và một đám đông chọn đúng khoảnh khắc ấy để hét.

Tôi đến sân để nghe, không chỉ để xem. Và thứ tôi nghe được ở những khoảnh khắc dừng bóng thường không bao giờ xuất hiện trong bản tin tóm tắt ba phút.

Câu chuyện tuần này không nằm ở một bàn thắng. Nó nằm trong một văn bản. La Liga tổng hợp các tiếng hô bị ghi nhận trên khán đài trong vòng đấu, phân loại chúng và chuyển cho hai cơ quan: Ủy ban Thi đấu của Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha (RFEF) và Ủy ban Nhà nước chống Bạo lực trong Thể thao. Đây là thủ tục thường kỳ, không phải một cuộc điều tra đặc biệt. Các tiếng hô được chia thành ba nhóm: bạo lực, xúc phạm, và không khoan dung. Nhóm thứ ba là nhóm nặng nhất về mặt pháp lý, bởi nó chạm vào luật chống phân biệt đối xử chứ không chỉ vào quy chế kỷ luật thể thao.

Danh sách vòng này trải trên bảy trận đấu trở lên. Trận derby Madrid giữa Atletico và Real Madrid. Trận Sevilla tiếp Barcelona. Các trận có mặt Osasuna, Getafe, Valencia. Trận Cadiz – Girona. Và một trận ở giải hạng hai: Celta Vigo gặp Racing Santander, vòng sáu Segunda División.

Điều đáng chú ý đầu tiên là bản đồ địa lý. Navarre, Andalusia, cộng đồng Valencia, Madrid. Bốn vùng, bốn nền văn hóa khán đài khác nhau, cùng xuất hiện trong một bản báo cáo. Nói cách khác, đây không phải câu chuyện của một nhóm cổ động viên cực đoan ở một thành phố. Đây là một đặc điểm cấu trúc của bóng đá Tây Ban Nha ở thời điểm này.

Điều đáng chú ý thứ hai là sự hiện diện của một trận hạng hai. Nếu vấn đề chỉ tồn tại ở giải đấu cao nhất, người ta có thể tin rằng tiền bản quyền truyền hình, camera chất lượng cao và an ninh dày đặc sẽ giải quyết được. Sự có mặt của Segunda trong cùng một văn bản phá vỡ niềm tin đó.

Nhưng phần thú vị nhất của bản danh sách nằm ở thời điểm. Các tiếng hô không rải đều theo thời gian trận đấu. Chúng bám vào những khoảnh khắc cụ thể. Tiếng hô “Kick him, kick him” xuất hiện khi một cầu thủ đang được chăm sóc y tế. Tiếng hô nhắm vào thủ môn đội khách ở Cadiz xuất hiện đúng lúc thủ môn đó chuẩn bị phát bóng lên. Nhóm cổ động viên cực đoan không hô khi bóng lăn. Họ hô khi bóng dừng. Điều đó cho thấy đây là hành vi có tổ chức theo nhịp, không phải phản ứng bộc phát của một khán đài đang cuốn theo cảm xúc trận đấu.

Một tiếng hô khác xuất hiện lặp lại ở nhiều sân: “Ngày nào cũng có một trọng tài ngu ngốc bắt trận của chúng tôi”. Đây là mục tiêu có tính hệ thống. Nó không nhắm vào một cá nhân cụ thể mà nhắm vào cả một nghề. Trong nhiều năm theo dõi bóng đá Anh và Tây Ban Nha, tôi nhận thấy áp lực khán đài lên trọng tài là một biến số thật, dù khó đo. Một trọng tài biết rằng mọi quyết định chống lại đội chủ nhà sẽ bị ghi nhớ trong suốt chín mươi phút không phải là một trọng tài tự do hoàn toàn.

Rồi đến nhóm không khoan dung. Một số tiếng hô nhắm vào Quốc vương Felipe VI, vào đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha. Những tiếng hô này mang tính chính trị và bản sắc vùng miền, một hiện tượng lâu đời ở xứ Basque và Navarre. Về mặt xử lý, chúng đi theo một đường ray khác: không phải kỷ luật thể thao thuần túy mà là pháp luật nhà nước về trật tự công cộng và chống bạo lực. Hệ quả tiềm năng vì thế nặng hơn, và nhạy cảm hơn về chính trị.

Cuối cùng là các cá nhân bị gọi đích danh. Carlos Soler xuất hiện trong danh sách. Một thủ môn đội khách cũng vậy, với một câu hô phân biệt giới tính và nghề nghiệp. Việc nhắm vào thủ môn đội khách có logic riêng của nó: đó là vị trí duy nhất trên sân đứng một mình, quay lưng lại khán đài đối phương, và tiếp xúc với khán đài đó ở khoảng cách gần nhất trong suốt trận đấu.

Nhưng nếu chỉ đọc bản danh sách như một bản cáo trạng, người đọc sẽ bỏ qua phần quan trọng nhất. Thứ đáng phân tích ở đây là guồng máy, không phải tiếng hô. La Liga ghi nhận, phân loại, và chuyển tiếp. Việc phân loại thành ba nhóm không phải thủ tục hành chính vô nghĩa: nó quyết định cơ quan nào tiếp nhận, khung hình phạt nào được áp dụng, và mức độ nghiêm trọng nào được gán cho từng tiếng hô. Một tiếng hô bị xếp vào nhóm “bạo lực” có thể dẫn đến đóng một phần khán đài. Một tiếng hô bị xếp vào nhóm “xúc phạm” thường chỉ dẫn đến tiền phạt. Khoảng cách giữa hai kết cục đó nằm ở một ô đánh dấu trong văn bản.

Tôi bắt đầu chú ý đến những chi tiết nhỏ như vậy từ năm 2026, khi tôi mới vào nghề ở The Tactical Room. Trận đầu tiên tôi được phân công bình luận trực tiếp là AFC Wimbledon gặp Accrington Stanley ở League Two. Hiệp hai căng thẳng, tôi đọc nhầm tên hậu vệ Will Nightingale thành “Will Night-in-gale”, lặp ba lần trong mười phút. Trận đấu kết thúc 2-2, nhưng tôi không nhớ nổi bàn thắng nào. Tôi chỉ nhớ sự xấu hổ của mình. Suốt một tháng sau, tôi ngồi xem lại toàn bộ băng ghi hình, đếm từng pha chạm bóng. Và tôi phát hiện ra một điều: trước bàn gỡ hòa thứ hai có mười bảy đường chuyền liên tiếp. Không ai nhắc tới chúng, không một dòng nào trong bản tin sau trận. Có mười bảy đường chuyền mà cả thế giới bỏ lỡ, và một người viết đếm được.

Bài học đó định hình cách tôi làm việc cho đến nay. Khi một bản báo cáo liệt kê các tiếng hô, câu hỏi đầu tiên của tôi không phải là “đám đông đã làm gì”. Câu hỏi đầu tiên là “văn bản này sẽ đi tới đâu”.

Tôi đã học cách nhìn trận đấu như một vở kịch vào năm 2026, ở World Cup tại Nizhny Novgorod. Trận Croatia hòa Đan Mạch 1-1, Luka Modric sút hỏng quả phạt đền ở phút 116, rồi Croatia thắng 3-2 trong loạt luân lưu. Khoảnh khắc Modric gục xuống và đứng dậy khiến tôi nhớ đến nỗi sợ của chính mình: sợ rằng một sai lầm nhỏ sẽ làm hỏng tất cả. Hôm đó tôi bỏ qua tỷ số và viết về cách Modric ôm các đồng đội. Người ta không nhớ trận đấu, người ta nhớ cách một người đứng lên.

Và cũng từ đó, tôi trở nên nghi ngờ những chỉ số được dùng sai chỗ. Trong bóng đá hiện đại, xG đã bị lạm dụng đến mức nó được đem ra để giải thích những thứ nó không có khả năng giải thích: quyết định của một huấn luyện viên, phong độ tâm lý của một cầu thủ, hay tiêu chuẩn bắt trận của một trọng tài. Một bản báo cáo về tiếng hô trên khán đài không có xG. Không có cách nào quy đổi một tiếng hô thành một con số trung bình mỗi trận. Đó là lý do phần lớn phân tích về chủ đề này trở nên mơ hồ: người ta cố định lượng một thứ chỉ tồn tại ở dạng hành vi.

Chỗ này dẫn đến điểm mù lớn nhất của bản báo cáo. Tiêu đề của nó ồn ào, nhưng phần thân của nó trung tính đến mức khô khan. Các tiếng hô được ghi lại, phân loại, chuyển đi. Không có kết quả nào được nêu. Không ai bị phạt. Không khán đài nào bị đóng. Không một cá nhân nào bị cấm vào sân được nêu tên. Người đọc rời khỏi bài báo với cảm giác rằng công lý đang được tiến hành, nhưng không có bằng chứng nào cho cảm giác đó trong văn bản.

Đó là một dạng mù mờ có cấu trúc, và tôi cho rằng nó giống với cách các câu lạc bộ chuyển sang sơ đồ ba trung vệ mỗi khi hàng thủ bốn người bị xuyên thủng. Đó không phải là một bước tiến chiến thuật. Đó là một cách giảm thiểu rủi ro cá nhân cho người ra quyết định. Gửi báo cáo đi cũng là một hành động giảm thiểu rủi ro. Nó chứng minh rằng cơ quan quản lý đã làm đúng quy trình, bất kể kết quả về sau là gì.

Giả định ngầm trong toàn bộ guồng máy này là: báo cáo dẫn đến hình phạt, hình phạt dẫn đến thay đổi hành vi. Không có phần nào của bản báo cáo chứng minh mắt xích thứ hai. Tỷ lệ tái phạm là ẩn số quan trọng nhất và cũng là ẩn số không thể giải từ dữ liệu hiện có. Nếu cùng những tiếng hô đó quay lại ở trận derby Madrid tiếp theo, và sau đó nữa, thì câu chuyện không còn là “một vòng đấu tồi tệ”. Nó trở thành một thói quen đã được thể chế chấp nhận bằng cách không xử lý.

Có một chi tiết nữa mà tôi muốn giữ lại lâu hơn phần còn lại. Tiếng hô “Kick him, kick him” không hướng vào một cầu thủ đang chơi bóng. Nó hướng vào một cầu thủ đang được chăm sóc, trong tư thế mà bất kỳ vận động viên nào cũng từng trải qua ít nhất một lần trong sự nghiệp. Đây là mục duy nhất trong bản danh sách có khả năng bị nâng khung lên nhóm xúi giục bạo lực, bởi nó nhắm vào một người đang ở trạng thái không thể tự vệ. Một lời xúc phạm là một lời xúc phạm. Một lời hô gọi hành động lên một người đang nằm trên cỏ là một phạm trù khác.

Có thứ âm thanh của sự im lặng, và nó vang hơn cả thánh ca.

Tôi nghĩ về điều đó mỗi khi nhớ lại năm 2026, khi các sân vận động đóng cửa và tôi đứng giữa Anfield trống rỗng. Chỉ có một trăm chiếc ghế được sơn màu đặc biệt để tưởng nhớ các nhân viên y tế, và tiếng gió luồn qua các khán đài. Không trống, không hát, không hô. Bài viết tôi gửi đi sau đó có tên “Những chiếc ghế lắng nghe”, và nó dạy tôi rằng chính sự im lặng có thể ghi nhớ nhiều hơn bất kỳ tiếng ồn nào. Mỗi chiếc ghế trống là một câu chuyện chưa kể.

Nếu một khán đài bị đóng một phần vì những tiếng hô trong bản báo cáo này, điều đầu tiên người ta sẽ nhận ra không phải là hình phạt. Điều đầu tiên người ta sẽ nhận ra là âm thanh biến mất. Và khi âm thanh biến mất, người ta mới bắt đầu nghe thấy những gì còn lại: tiếng bóng, tiếng giày, tiếng thở của hai mươi hai cầu thủ trên một mặt cỏ rộng.

Sai lầm chỉ là dấu phẩy, còn câu chuyện thì tiếp tục ở trang sau. Với bóng đá Tây Ban Nha, trang sau chưa được viết. Guồng máy đã chạy, văn bản đã được gửi, và các cơ quan tiếp nhận đang giữ trong tay một quyết định chưa đưa ra. Điều tôi chắc chắn là: nếu kết quả của vòng này giống hệt kết quả của vòng trước, thì bản danh sách kia sẽ không còn là một công cụ kỷ luật nữa. Nó sẽ trở thành một nghi thức hàng tuần — một cách để một giải đấu chứng minh rằng mình đã nghe thấy, mà không phải chứng minh rằng mình đã trả lời.

Và trong một mùa giải mà mọi thứ đều được đo, những gì không được trả lời thường là thứ duy nhất người ta nhớ đến mười năm sau.