Fiorentina sa thải Grosso, gọi lại Paolo Vanoli: Người quen đường trong cơn khủng hoảng sớm

Chiếc ghế huấn luyện viên trưởng của Fiorentina vẫn ở đó, nhưng người ngồi trên đó đã không còn là Fabio Grosso. Sau ba vòng đấu đầu tiên của Serie A mùa giải 2026/25, đội bóng áo tím đứng cuối bảng xếp hạng với ba trận thua liên tiếp. Thống kê đang phơi bày một cuộc khủng hoảng sớm: một bàn thắng, chín bàn thua và không có điểm số nào. Câu lạc bộ phản ứng nhanh. Ngay sau trận thua thứ ba, ban lãnh đạo ra tuyên bố chính thức: Fabio Grosso bị miễn nhiệm, Paolo Vanoli được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng. Ở lần đầu dẫn dắt Fiorentina, Vanoli từng đưa đội trụ hạng ở vị trí thứ 15 sau chuỗi mười trận không thắng và giúp đội bóng lọt vào tứ kết Conference League. Đó là lý do vì sao quyết định này mang màu sắc của một sự trở lại thay vì một cuộc cách mạng. Tôi đã theo dõi ba trận đấu vừa qua của Fiorentina và chứng kiến một đội bóng không chỉ thua về tỷ số. Họ thua ở sự rời rạc giữa các tuyến. Hàng phòng ngự không nhận được sự che chở từ tuyến giữa, trong khi hàng công thiếu hẳn một điểm đến rõ ràng mỗi khi có bóng. Một đội bóng chỉ ghi được một bàn sau ba trận không thể đổ lỗi cho may rủi. Chín bàn thua cũng không phải là sự cố của riêng các trung vệ; đó là sự sụp đổ của toàn bộ cấu trúc phòng ngự, từ áp lực đầu tiên cho đến những tình huống bóng bổng trong vòng cấm. Vanoli bước vào bối cảnh đó giống như một người thợ cũ quay lại căn nhà mình từng sửa chữa. Ông biết từng ngóc ngách của sân Artemio Franchi, biết bầu không khí ở Florence và biết cách nói chuyện với những cầu thủ đang mất niềm tin. Nhưng vấn đề của Fiorentina lúc này không nằm ở sự thiếu hiểu biết; vấn đề nằm ở việc đội bóng cần ai đó đủ mạnh để dựng lại kỷ luật chiến thuật trước khi nghĩ đến chuyện trình diễn. Trận ra mắt của Vanoli sẽ diễn ra trước Venezia. Venezia vừa lên hạng và cũng chưa có chiến thắng nào trong ba vòng đấu. Đây là trận đấu giữa hai đội bóng đang khát điểm, một trận đấu mà cảm xúc có thể lấn át lý trí. Từ góc nhìn của tôi, Fiorentina cần kiểm soát nhịp trận đấu hơn là lao lên tấn công vội vã. Nếu họ để Venezia có được bàn thắng trước, sự lo lắng sẽ quay trở lại và câu chuyện về cuộc khủng hoảng sẽ càng trở nên nặng nề. Không có bất kỳ khoản phí chuyển nhượng nào trong thương vụ bổ nhiệm Vanoli. Đây là quyết định mang tính thể thao thuần túy, không liên quan đến thị trường chuyển nhượng hay các điều khoản tài chính. Vanoli sẽ làm việc với chính đội hình đã thi đấu ba trận đầu mùa. Điều đó có nghĩa là ông không thể viện dẫn lý do thiếu nhân sự. Nhiệm vụ của ông là cải thiện cách vận hành từ những con người hiện có, tìm ra bộ khung phù hợp và tạo ra một cảm giác an toàn trong phòng thay đồ. Tôi đã có dịp viết về những đội bóng rơi vào khủng hoảng sớm ở mùa giải. Một trong những sai lầm phổ biến nhất là thay huấn luyện viên và chờ đợi phép màu từ hiệu ứng tân HLV. Dữ liệu bóng đá hiện đại cho thấy hiệu ứng này thường chỉ kéo dài trong vài trận. Nếu không có sự thay đổi thực chất về lối chơi, đội bóng sẽ sớm quay trở lại với những vấn đề cũ. Vanoli hiểu điều đó. Ông không phải là mẫu huấn luyện viên thích những lời hứa hẹn hào nhoáng. Ông từng sống qua những đêm dài sau thất bại và biết rằng sự hồi sinh chỉ đến từ những chi tiết nhỏ: cách đội bóng pressing khi không có bóng, cách các hậu vệ bọc lót cho nhau, cách tiền vệ trung tâm di chuyển để tạo khoảng trống. Ở góc nhìn phản trực giác, việc quay lại với một gương mặt quen thuộc có thể là con dao hai lưỡi. Fiorentina đang cần một cú hích mới, một luồng gió khác biệt sau ba trận thua liên tiếp. Nhưng bổ nhiệm lại Vanoli có thể khiến đội bóng rơi vào tư duy an toàn, tin rằng quá khứ sẽ tự lặp lại. Vanoli chưa từng được biết đến là một nhà cải cách chiến thuật. Thành công của ông trước đây đến từ sự thực dụng, từ việc tạo ra một khối phòng ngự khó chịu và tận dụng tối đa những khoảnh khắc. Điều đó có thể giúp Fiorentina trụ hạng, nhưng liệu nó có đủ để đưa đội bóng thoát khỏi vùng nguy hiểm một cách bền vững? Những chiếc ghế ở sân Artemio Franchi có thể không đầy trong trận gặp Venezia. Người hâm mộ đã có quyền thất vọng sau ba trận đấu tệ hại. Nhưng tôi luôn tin rằng một chiếc ghế trống vẫn ngồi một người — ta chỉ không còn nghe thấy tiếng vỗ tay của họ. Bóng đá được viết nên từ những khoảng trống như thế, từ những niềm tin âm thầm vẫn còn đâu đó trên khán đài. Vanoli không xa lạ với sự khắc nghiệt. Ở Moscow, trong một đêm World Cup, tôi học được rằng tiếng còi mãn cuộc chỉ là một dấu lặng. Với Vanoli, trận gặp Venezia cũng có thể là một dấu lặng trước khi câu chuyện của Fiorentina bước sang chương mới. Sẽ là một sai lầm nếu nghĩ rằng một trận đấu có thể giải quyết tất cả. Nhưng trận đấu này sẽ cho thấy đội bóng đang phản ứng theo cách nào: sợ hãi hay tỉnh táo. Từng là một cầu thủ chạy cánh, Vanoli hiểu giá trị của nhịp chạy. Trên đường chạy, kỷ lục tính bằng phần trăm giây; ngoài kia, cuộc đời tính bằng nhịp thở. Bóng đá cũng giống như vậy. Một đội bóng chỉ có thể vực dậy khi từng cá nhân tìm lại được nhịp thở của chính mình. Nếu Vanoli làm được điều đó, Fiorentina sẽ dần ổn định. Nếu không, chiếc ghế nóng ở Florence sẽ lại sớm tìm người ngồi mới. Câu trả lời sẽ bắt đầu từ những phút đầu tiên trên sân. Liệu các cầu thủ có di chuyển với cùng một ý tưởng? Liệu họ có dám nhận bóng trong vùng áp lực? Liệu lối chơi của họ có đủ kiên nhẫn để tránh những pha dâng cao tự sát? Vanoli sẽ phải giải bài toán khó nhất trong sự nghiệp cầm quân của mình: biến một tập thể đang tan rã thành một đội bóng biết chịu đựng. Đây không phải lúc để nói về những kế hoạch dài hơi. Với Fiorentina, mùa giải đã trở thành một chuỗi những trận đấu sống còn. Trước khi trở thành một cái tên được nhắc đến trong danh sách những huấn luyện viên thành công, ai cũng chỉ là một dáng đứng bên đường biên. Vanoli đã từng là dáng đứng ấy ở Florence, và giờ ông trở lại để thử lần nữa. Bóng đá không bao giờ tha thứ cho sự chậm trễ. Nhưng bóng đá cũng luôn dành cơ hội cho những ai đủ tỉnh táo để bắt đầu lại từ những điều nhỏ nhất.