Barty và Kuznetsova trên lá phiếu Hall of Fame 2027: hai cách để quần vợt nhớ về một con người

Trong một buổi tối cuối thu, Svetlana Kuznetsova mở Instagram và viết một câu mà một nhà vô địch Grand Slam hai lần lẽ ra không phải viết: "Tôi vô cùng hạnh phúc vì những gì mình đã làm được vẫn còn được nhớ đến và trân trọng."

Chữ "vẫn" nằm ở giữa câu. Nó nhỏ, và nó gần như là toàn bộ vấn đề.

Người ta không viết "vẫn còn được nhớ" khi trong lòng chắc chắn rằng mình đang được nhớ. Người ta viết câu đó sau mười lăm năm sự nghiệp, sau mười tám danh hiệu đơn và mười sáu danh hiệu đôi, sau hai chức vô địch Grand Slam đơn, và sau một khoảng lặng dài không ai đo được. Kuznetsova năm nay 41 tuổi. Cô nằm trên lá phiếu bầu vào International Tennis Hall of Fame lần thứ hai.

Cách đó vài nghìn cây số, ở Queensland, Ashleigh Barty đọc tin tương tự ở tuổi 30. Cô nằm trên lá phiếu lần đầu tiên, bốn năm sau khi đặt vợt xuống ở tuổi 25, khi đang là tay vợt số 1 thế giới và vừa vô địch Australian Open ngay trên sân nhà.

Hai người phụ nữ, hai lá phiếu, hai cách để một môn thể thao nhớ về mình.

International Tennis Hall of Fame công bố danh sách đề cử cho Class of 2027 với hai tên tuổi của quần vợt nữ. Barty được đề cử với tư cách người từng giành 15 danh hiệu đơn và 12 danh hiệu đôi trên WTA Tour Driven by Mercedes-Benz, trong đó có bốn danh hiệu Grand Slam: chức vô địch đôi US Open 2026 cùng CoCo Vandeweghe, rồi Roland Garros 2026, Wimbledon 2026 và Australian Open 2026 ở nội dung đơn. Cô cũng thắng WTA Finals 2026 tại Thâm Quyến.

Kuznetsova, 41 tuổi, có 18 danh hiệu đơn và 16 danh hiệu đôi trong sự nghiệp kéo dài mười lăm năm, gồm hai chức vô địch Grand Slam đơn ở US Open 2026 và Roland Garros 2026, cùng hai danh hiệu đôi Australian Open (2026 với Alicia Molik, 2026 với Vera Zvonareva). Cô từng đạt thứ hạng cao nhất sự nghiệp là số 2 đơn và số 3 đôi, và là thành viên của ba đội tuyển vô địch Billie Jean King Cup.

Trên cùng lá phiếu còn có Juan Martin del Potro, nhà vô địch US Open 2026, và Shingo Kunieda ở hạng mục quần vợt xe lăn, người có bốn huy chương vàng Paralympic cùng 28 danh hiệu lớn.

Cơ chế bầu chọn đáng để đọc chậm, vì nó quyết định cách một môn thể thao tự viết lịch sử của chính mình. Người hâm mộ có thể bỏ phiếu đến hết ngày 25 tháng 10. Ba người nhận nhiều phiếu nhất từ phía khán giả sẽ được cộng thêm điểm phần trăm vào kết quả bỏ phiếu của nhóm chính thức, gồm các nhà báo, nhà sử học quần vợt và những thành viên đã được vinh danh. Một đề cử cần tối thiểu 75 phần trăm số phiếu để được đưa vào Hall of Fame. Danh sách chính thức sẽ được công bố vào cuối mùa thu này.

Newport, Rhode Island, nơi đặt trụ sở của Hall of Fame, là một thị trấn nhỏ với những thảm cỏ được cắt ngắn và một bảo tàng nằm lặng lẽ bên đường. Tôi đã từng đi qua hành lang ấy trong một buổi chiều mưa, dừng lại rất lâu trước tủ kính đựng một cây vợt gỗ đã bong lớp sơn, bên cạnh là tấm ảnh một người phụ nữ mặc váy trắng đứng ở vạch cuối sân. Không có âm thanh nào trong phòng. Chỉ có mùi gỗ cũ, mùi da non của những quả bóng đã khô từ nhiều thập kỷ trước.

Một bảo tàng là một cách chống lại sự bào mòn. Nó chọn ra vài trăm vật thể từ hàng triệu khoảnh khắc và tuyên bố: phần còn lại sẽ bị quên. Mọi lá phiếu Hall of Fame đều là một lần tuyên bố như thế, và mọi cuộc tranh luận quanh nó thực chất là cuộc tranh luận về việc cái gì xứng đáng được giữ lại.

Barty đủ điều kiện sau khoảng thời gian chờ năm năm kể từ khi giải nghệ vào tháng 3 năm 2026. Kuznetsova bước sang năm thứ hai trên lá phiếu. Sự lệch pha ấy, tự nó, đã là một câu chuyện: một người rời sân khi đang ở đỉnh cao và được nhớ ngay lập tức; một người ở lại lâu hơn, chịu đựng lâu hơn, và phải chờ.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, có một thứ ở Barty mà bảng thống kê không ghi được. Roland Garros 2026, vòng bốn, tôi ngồi ở hàng ghế thứ mười một của khán đài Philippe-Chatrier, đủ gần để nghe tiếng bóng cắt qua không khí. Cú slice trái tay của cô đi thấp, gần như lướt trên lớp đất đỏ, và khi chạm xuống nó gần như không nảy. Khán đài im đi một nhịp. Không phải im vì choáng, mà im vì không ai kịp hiểu chuyện gì vừa xảy ra.

Đó là âm thanh của một tay vợt không chấp nhận luật chơi do người khác đặt ra.

Barty đến với quần vợt chuyên nghiệp như một đứa trẻ đến với một căn phòng quá rộng. Năm 2026, ở tuổi 15, cô vô địch Wimbledon trẻ. Ba năm sau, ở tuổi 18, cô rời khỏi tour, sau US Open 2026, với cảm giác mà sau này cô mô tả là bị bóp nghẹt bởi chính thứ mình giỏi nhất.

Trước khi là bản hợp đồng, họ là những đứa trẻ ôm giấc mơ đi tìm quê nhà. Với Barty, quê nhà không nằm ở một giải đấu nào. Cô về Brisbane, ký hợp đồng với đội cricket Brisbane Heat và chơi ở giải WBBL. Cô tập cùng những người mà tên tuổi của cô không làm họ nao lòng. Cô ăn trưa trong phòng thay đồ của một môn thể thao khác, nơi không ai hỏi cô về tỷ số.

Khoảng thời gian ấy là chìa khóa để đọc toàn bộ sự nghiệp của cô. Khi trở lại vào năm 2026, Barty không mang theo nỗi sợ của một tay vợt phải chứng minh mình xứng đáng. Cô mang theo sự lựa chọn. Một người chọn quay lại sẽ chơi khác một người không dám rời đi.

Năm 2026, cô thắng danh hiệu WTA đầu tiên ở Kuala Lumpur. Năm 2026, cô vô địch đôi US Open cùng CoCo Vandeweghe. Năm 2026, cô vô địch Roland Garros sau khi hạ Markéta Vondroušová 6-1, 6-3 trong trận chung kết, và đến mùa hè năm đó cô lên ngôi số 1 thế giới trên bảng xếp hạng PIF WTA. Cô giữ vị trí ấy tổng cộng 121 tuần, trong đó có 114 tuần liên tiếp. Cô được bầu là Tay vợt của năm hai lần, vào các năm 2026 và 2026, và thắng WTA Finals 2026 tại Thâm Quyến.

Wimbledon 2026 là trận đấu mà tôi xem lại nhiều lần nhất. Barty gặp Karolína Plíšková, thắng 6-3, 6-7, 6-3. Trong set thứ hai, cô để mất tiebreak và để cho đối thủ kéo trận đấu sang một hiệp thứ ba mà trên lý thuyết thuộc về những cú giao bóng mạnh hơn. Cô trở lại với cú slice, với những quả bóng thấp, với sự kiên nhẫn của một người đã từng bỏ cuộc và biết rằng bỏ cuộc không phải là tận thế.

Sân cỏ vắng lặng hóa ra có âm thanh riêng của nỗi nhớ. Ở Wimbledon, sau mỗi điểm, tiếng duy nhất còn lại là tiếng giày nghiến lên lớp cỏ đã mòn và tiếng thở. Người ta nói nhiều về tốc độ của sân cỏ, ít ai nói về sự cô đơn của nó. Barty là tay vợt hiểu sự cô đơn ấy rõ hơn bất kỳ ai cùng thế hệ, và cô chơi ở đó như một người trở về nhà.

Cô là người phụ nữ Úc thứ hai vô địch Wimbledon, sau Evonne Goolagong Cawley, người đã trở thành người dẫn đường cho cô trong nhiều năm. Khi Barty vô địch Australian Open 2026, cô trở thành tay vợt nữ Úc đầu tiên thắng giải đơn trên sân nhà kể từ Chris O'Neil năm 2026. Trận chung kết với Danielle Collins kết thúc 6-3, 7-6. Ở set hai, cô bị dẫn 1-5, và rồi cô thắng tiebreak 7-2.

Ba tháng sau, ngày 23 tháng 3 năm 2026, trong một cuộc trò chuyện được đăng trên Instagram với Casey Dellacqua, Barty thông báo giải nghệ. Không họp báo lớn. Không một buổi lễ chia tay trên sân trung tâm. Cô 25 tuổi, đang là số 1, và cô chọn im lặng.

Sự nghiệp của cô khép lại với thành tích 305 trận thắng và 102 trận thua ở nội dung đơn. Một tỷ lệ thắng gần 75 phần trăm. Với một người chơi tám mùa giải thực sự, đó là hiệu suất của một tay vợt không bao giờ cho phép mình chơi những trận vô nghĩa.

Cú giao bóng của Barty cao 1,66 mét và là một trong những cú giao bóng hiệu quả nhất của quần vợt nữ hiện đại, không phải vì tốc độ mà vì vị trí. Cô đặt bóng vào những ô mà đối thủ không muốn đứng. Cú slice trái tay của cô là một hành động từ chối: từ chối nhịp độ, từ chối sức mạnh, từ chối việc để cho người khác quyết định trận đấu diễn ra nhanh hay chậm.

Bên ngoài sân, cô là người ít nói một cách kỳ lạ trong một môn thể thao được xây dựng trên tiếng ồn. Người ta gọi những buổi tối thi đấu của cô là "Ash Barty Party", một cái tên vui vẻ mà chính cô có lẽ chưa bao giờ dùng. Đám đông hò hét, còn cô thì cúi xuống nhặt bóng, lau tay vào váy, và chuẩn bị cho điểm tiếp theo. Có một khoảng cách giữa người ta nhìn thấy và người ta thực sự thấy.

Kuznetsova thì đi theo một con đường khác, và con đường ấy bắt đầu bằng một chuyến bay.

Cô sinh ra ở St. Petersburg, và khi còn là một thiếu niên, cô rời thành phố ấy để đến Tây Ban Nha tập luyện. Một cô bé 13 tuổi với một chiếc túi vợt và một thứ tiếng chưa đủ để nói hết những gì mình muốn nói. Đó là cách quần vợt Đông Âu vẫn thường lớn lên: bằng cách rời đi trước khi kịp hiểu mình đang rời bỏ cái gì.

Năm 2026, ở tuổi 19, cô vô địch US Open sau khi hạ Elena Dementieva 6-3, 7-5. Cô trở thành tay vợt nữ Nga đầu tiên vô địch giải đấu này. Năm 2026, cô vô địch Roland Garros, hạ Dinara Safina 6-4, 6-2. Hai đỉnh cao cách nhau năm năm, và giữa hai đỉnh cao ấy là toàn bộ phần còn lại của một sự nghiệp: những trận thua sớm, những chấn thương, những lần bị đặt ra ngoài mọi dự đoán.

Cô đạt thứ hạng số 2 thế giới ở nội dung đơn và số 3 ở nội dung đôi. Cô vô địch đôi Australian Open hai lần, lần đầu năm 2026 với Alicia Molik, lần thứ hai năm 2026 với Vera Zvonareva. Cô góp mặt trong ba đội tuyển Nga vô địch Billie Jean King Cup, một giải đấu mà giá trị của nó không nằm ở tiền thưởng mà ở việc bạn có sẵn sàng đến hay không.

Mười tám danh hiệu đơn. Nhiều hơn Barty ba danh hiệu. Mười sáu danh hiệu đôi. Nhiều hơn bốn. Thêm hai chức vô địch đồng đội. Và một sự nghiệp kéo dài mười lăm năm, dài gần gấp đôi khoảng thời gian Barty thực sự thi đấu đỉnh cao.

Vậy mà Barty là người được nhắc đến với từ "chắc chắn", còn Kuznetsova là người viết trên Instagram rằng cô "vẫn còn được nhớ đến".

Đọc kỹ câu đó một lần nữa. Một tay vợt từng đứng trên đỉnh cao của một trong bốn giải đấu lớn nhất hành tinh, từng đánh bại những người mạnh nhất trong những ngày quan trọng nhất, đang bày tỏ sự biết ơn vì ký ức về mình chưa bị xóa. Không ai phải biết ơn vì được nhớ. Việc phải biết ơn là dấu hiệu cho thấy cơ chế ghi nhớ đang vận hành theo một logic khác với logic của thành tích.

Hall of Fame không đếm danh hiệu. Nó đếm số tuần ở vị trí số 1.

Đó là lý do Kuznetsova, với 18 danh hiệu đơn và hai Grand Slam, phải chờ đến năm thứ hai, trong khi Barty, với 15 danh hiệu đơn và ba Grand Slam đơn, bước vào lá phiếu đầu tiên với tư cách gần như không thể trượt. Số tuần ở vị trí số 1 không thể tích lũy bằng sự bền bỉ. Nó chỉ đến khi một tay vợt đánh bại toàn bộ quần vợt nữ trong cùng một tuần, và làm điều đó lặp lại 121 lần.

Kuznetsova chưa bao giờ chạm được vào vị trí ấy. Cô dừng ở số 2, trong một thời kỳ mà ngôi số 1 thuộc về những người như Serena Williams, Justine Henin, Amélie Mauresmo, Dinara Safina, Caroline Wozniacki. Cô là tay vợt giỏi nhất trong một thế hệ có quá nhiều người giỏi, và lịch sử quần vợt không có ngăn kéo riêng cho hạng người đó.

Nhưng có một điểm mù khác, sâu hơn, trong cách lá phiếu vận hành. Nó đếm tuần ở vị trí số 1, và vì thế nó không đếm được những thứ không có bảng xếp hạng: mười sáu danh hiệu đôi của Kuznetsova, ba chức vô địch Billie Jean King Cup, hay 28 danh hiệu lớn của Shingo Kunieda. Con số lớn nhất trên lá phiếu 2027 thuộc về một tay vợt xe lăn, và nó sẽ nhận được dòng tít nhỏ nhất.

Một lá phiếu không đo sự vĩ đại. Nó đo hình dạng của ký ức tập thể, và ký ức tập thể thì luôn có thiên kiến về hình thức: cái gì được truyền hình trực tiếp, cái gì có tít báo, cái gì được phát lại vào giờ vàng.

Có một điều bất tiện mà ít người nói ra: việc Barty giải nghệ ở tuổi 25 lại là món quà lớn nhất cô tặng cho di sản của chính mình. Cô rời đi khi chưa ai kịp thấy cô chậm lại. Không có mùa giải thứ mười lăm với đầu gối băng bó, không có chuỗi thua ở vòng một, không có hình ảnh một cựu số 1 vật lộn với những tay vợt trẻ hơn mình mười tuổi. Ký ức về cô đóng băng ở một điểm duy nhất, và điểm đó là đỉnh.

Kuznetsova thì để lại một sự nghiệp có vết nối. Người ta thấy cô thắng, và người ta cũng thấy cô mệt. Chúng ta nói rằng chúng ta tôn trọng sự bền bỉ, nhưng khi phải chọn giữa một câu chuyện hoàn hảo và một câu chuyện thật, chúng ta thường chọn câu chuyện hoàn hảo.

Lá phiếu còn có một chi tiết cơ chế đáng để ý. Ba người nhận nhiều phiếu nhất từ phía người hâm mộ được cộng thêm điểm phần trăm vào kết quả của nhóm bỏ phiếu chính thức. Đó là một cách mở cánh cửa bảo tàng ra với khán giả, và cũng là một cách giao một phần ký ức cho thuật toán của sự nổi tiếng. Người hâm mộ bỏ phiếu bằng cảm xúc gần nhất, và cảm xúc gần nhất trong quần vợt thường là cảm xúc của một trận chung kết vừa xem tuần trước.

Juan Martin del Potro sẽ là phép thử cho điều đó. Anh có một chức vô địch US Open năm 2026 và một sự nghiệp bị chấn thương chia thành nhiều mảnh. Nếu anh được bầu, lá phiếu 2027 sẽ nói rằng quần vợt sẵn sàng ghi lại những gì có thể đã xảy ra. Nếu anh không được bầu, nó sẽ nói rằng quần vợt chỉ ghi lại những gì đã xảy ra, và ghi rất chặt.

Nhóm bỏ phiếu chính thức gồm các nhà báo, nhà sử học và những người đã được vinh danh. Đó là một nhóm mà ký ức của họ mang tính văn bản: họ nhớ những gì đã được viết, và họ viết những gì đã được thấy trên trang nhất. Một tay vợt chơi hay trong im lặng ở vòng hai của một giải WTA 250 sẽ không tồn tại trong ký ức văn bản, dù cô ấy đã chơi hay đến mức nào.

Họ bảo tôi không hiểu bóng đá, nhưng tôi hiểu những gì nó không nói. Điều đó đúng với cả quần vợt. Tôi đã học được cách đọc những gì nằm ngoài bảng điểm trong những năm làm nghề, và phần lớn những gì tôi học được đến từ những người không bao giờ xuất hiện trên bảng điểm.

Chiếc đàn piano ở Moscow dạy tôi rằng chiến thắng không phải thứ duy nhất cần ghi lại. Mùa hè năm 2026, khi cả thành phố sống trong một giải bóng đá, tôi dành nhiều buổi tối trong một hành lang khách sạn, nghe ai đó tập một bản nhạc mà tôi không nhận ra. Người ấy chơi không hoàn hảo. Nhưng tôi nhớ nó hơn tất cả những bàn thắng tôi đã viết về trong mùa hè đó. Ký ức không tuân theo thứ hạng.

Và đây là điều tôi nghĩ về khi nhìn lá phiếu 2027: một Hall of Fame là một nhạc cụ, không phải một bản nhạc. Nó chỉ có giá trị bằng những gì người ta chọn chơi trên đó. Nếu mỗi năm người ta chỉ chơi lại một giai điệu quen thuộc về những người đứng đầu bảng xếp hạng, thì bảo tàng sẽ đẹp, sẽ ngăn nắp, và sẽ ngày càng nhỏ.

Kuznetsova sẽ có thêm một cơ hội nữa, và có lẽ nhiều cơ hội nữa, vì lá phiếu Hall of Fame không có giới hạn số năm đề cử. Barty sẽ bước vào, gần như chắc chắn, trong một buổi lễ mùa hè ở Newport, trên thảm cỏ nơi người ta đặt những chiếc ghế trắng cho những người đã được chọn.

Câu hỏi tôi muốn giữ lại không phải là ai xứng đáng. Mà là: nếu một tay vợt hai lần vô địch Grand Slam phải viết trên mạng xã hội rằng cô ấy vui vì "vẫn còn được nhớ đến", thì hệ thống ghi nhớ ấy đang ghi cho ai, và bỏ quên ai?

Những chiếc ghế trắng ở Newport sẽ được xếp vào tháng Bảy. Trước đó, có một khoảng thời gian rất dài, và trong khoảng thời gian ấy, một người phụ nữ 41 tuổi ở St. Petersburg vẫn đang chờ điện thoại của một bảo tàng cách cô nửa vòng trái đất.

Sân cỏ vắng lặng hóa ra có âm thanh riêng của nỗi nhớ. Và đôi khi âm thanh ấy chỉ là tiếng ai đó gõ một câu rất ngắn lên màn hình, rồi chờ.