Nhật Bản lập danh sách hai lần: Moriyasu, Oiwa và cuộc chuyển giao được hẹn trước

Trong buổi họp báo ngày 17 tháng 9 của Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản, huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia Moriyasu Hajime để rơi một câu mà tôi đã tua lại bốn lần: ban huấn luyện đã cố gắng gọi một số cầu thủ lên đội lớn, nhưng không thể. Không tên, không vị trí, không số liệu kèm theo. Với người ngồi phòng xem băng như tôi, câu nói ấy là một mảnh hồ sơ bị gạt ra mép bàn.

Ở tuổi 63, tôi không còn chạy theo trái bóng, chỉ chạy theo ý đồ của nó. Và ý đồ nằm ở thứ tự: đội U-21 nhận quân trước, đội tuyển quốc gia nhận quân sau. Một câu nói tưởng như than phiền lại là dấu vết của một quyết định hành chính, và quyết định hành chính thì luôn để lại hình dạng trên bản danh sách.

Thứ tự của một bản danh sách

Nhật Bản đang vận hành hai đường ray trong cùng một cửa sổ thi đấu. Đội tuyển quốc gia, tức SAMURAI BLUE, tập trung theo lịch của liên đoàn; đội U-21 dự Asian Games theo lịch của ban tổ chức đại hội. Giữa hai đường ray đó là ba cái tên xuất hiện trong cùng một bản tin: Moriyasu Hajime, người đang ngồi ghế; Oiwa Go, người được nêu là huấn luyện viên kế nhiệm đội tuyển quốc gia; và Yamamoto Masakuni, phụ trách ủy ban kỹ thuật kiêm giám đốc đội tuyển quốc gia của liên đoàn.

Phần dữ liệu cần kiểm chứng nằm ngay ở đây, và tôi nói rõ để người đọc biết mình đang đứng trên nền đất nào. Bản tin ghi đội dự Asian Games là U-21, trong khi bóng đá nam của đại hội này thường là giải U-23. Bản tin ghi địa điểm tổ chức ở tỉnh Aichi, trong khi kỳ đại hội gần nhất diễn ra ở Hàng Châu. Và bản tin không ghi năm. Ba điểm này chưa đủ để bác bỏ toàn bộ hồ sơ, nhưng đủ để mọi suy luận phía sau phải mang nhãn tạm thời.

Có một chi tiết khác đáng dừng lại: bản tin nhắc tới chương trình JFA PARTNERSHIP PROJECT for DREAM, một kênh gây quỹ gắn với tham vọng vô địch World Cup. Một liên đoàn đi gọi vốn cho mục tiêu dài hạn trong lúc công bố danh sách đội tuyển là một liên đoàn đang nghĩ theo chu kỳ, chứ không theo từng trận. Chuyện tiền và chuyện quân, ở đây, được đặt cạnh nhau trong cùng một thông điệp.

Cơ chế phía sau bản danh sách

Moriyasu nói ông đã tham vấn Oiwa trước khi chốt danh sách. Trong ngôn ngữ vận hành của một liên đoàn, đây là một cơ chế: người sắp nhận ghế được xem trước danh sách người mình sẽ thừa hưởng, và người đang ngồi ghế không tự quyết một mình. Cái được bảo vệ ở đây là tính liên tục: khi ghế đổi chủ, hệ thống không phải khởi động lại từ đầu. Với một đội tuyển quốc gia, chi phí của một lần khởi động lại chiến thuật thường mất hai tới ba cửa sổ thi đấu, đủ để hỏng một vòng loại.

Thứ hai là thứ tự nộp danh sách. Khi đội U-21 chốt quân trước cho đại hội, đội lớn buộc phải lựa từ phần còn lại. Câu nói về những cầu thủ đã cố gắng gọi nhưng không được mô tả đúng hệ quả của một quyết định hành chính, không thuộc về tầng chuyên môn. Và nó tạo ra một dạng lợi thế tu từ rất khó kiểm chứng: liên đoàn được quyền tính cả những người không có mặt vào sức mạnh của mình.

Về nhân sự, hai cái tên mới xuất hiện. Tiền vệ Sato Ryunosuke, 19 tuổi, khoác áo Valencia. Tiền vệ Saito Shunsuke, 21 tuổi, lần đầu được gọi lên đội tuyển quốc gia. Tín hiệu ở đây thuộc tầng chính sách, không thuộc tầng chiến thuật. Bản tin không cung cấp sơ đồ, vai trò, số phút thi đấu, chỉ số bàn thắng kỳ vọng hay cường độ pressing. Nghĩa là mọi phát biểu về cách dùng hai cầu thủ này sẽ là phỏng đoán trần trụi. Tôi từ chối điền vào chỗ trống bằng trí tưởng tượng.

Một lớp thông tin ẩn đáng lưu ý: cách đội U-21 được đối xử trong câu chuyện này khiến nó vận hành như một tầng dự bị chính thức của đội lớn, một đội A2 không có tên trên giấy tờ. Bốn cầu thủ đang thi đấu ở nước ngoài trong thành phần dự đại hội là chỉ dấu cho thấy Nhật Bản có thể dựng một đội trẻ chủ yếu từ quân ở châu Âu, điều mà phần lớn các nền bóng đá châu Á không làm được. Nhưng chi tiết này trong bản tin không ghi nguồn, nên tôi chỉ ghi nhận ở mức thấp.

Và đây là chỗ câu chuyện chuyển sang tiền. Sato sang Valencia ở tuổi 19, độ tuổi nằm ở đỉnh của đường cong tăng giá. Với câu lạc bộ đào tạo ra cầu thủ, đó là dòng chảy giá trị đi ra: cơ chế đền bù đào tạo và solidarity của FIFA chỉ trả lại một phần rất nhỏ so với giá trị thương mại mà cầu thủ tạo ra ở nơi khác. Mỗi bản hợp đồng là một canh bạc, nhưng tôi thích đếm xác suất hơn. Xác suất ở đây là: một nền bóng đá xuất khẩu cầu thủ 19 tuổi cho giải đấu hàng đầu châu Âu sẽ ngày càng phụ thuộc vào lịch thi đấu của các câu lạc bộ nước ngoài để có quân cho đội tuyển quốc gia.

Nhìn theo chuỗi truyền dẫn, đây là một hồ sơ đi từ thượng nguồn tới trung nguồn: học viện đào tạo ra cầu thủ, câu lạc bộ châu Âu nhận cầu thủ, đội tuyển quốc gia thu hoạch phần còn lại. Nhật Bản không thiếu người sản xuất; họ thiếu chỗ xếp người. Đó là dạng vấn đề mà chỉ những liên đoàn có thặng dư tài năng mới gặp: bài toán lịch, không phải bài toán chất lượng.

Điểm mù nằm ở mẫu số

Đây là phần tôi muốn người đọc giữ lại lâu nhất. Toàn bộ khung thế hệ trẻ trỗi dậy trong bản tin được dựng trên hai mảnh bằng chứng: một trận thắng 2-0 trước Hồng Kông (Trung Quốc) ở vòng bảng đại hội, và hai cầu thủ lần đầu được gọi. Một trận. Hai cái tên. Đó là mẫu số. Bóng đá đã chôn không ít thế hệ vàng được tuyên bố sau một trận vòng bảng.

Kịch bản phản trực giác mà tôi cho là đáng cân nhắc nhất: hai tân binh này có thể được đẩy lên sớm một phần vì các ứng viên dự đại hội không có mặt, chứ không thuần túy vì phong độ. Nếu đúng như vậy, họ sẽ bị đánh giá bằng một thước đo được thiết kế cho người khác, và thước đo đó luôn dài hơn thực tế. Phép màu trên sân chỉ là phép tính mà khán giả chưa kịp đọc.

Điểm mù thứ hai nằm ở chính cơ chế chuyển giao. Công bố người kế nhiệm khi người đương nhiệm còn tại vị là một lựa chọn hai lưỡi: nó ổn định tầm nhìn dài hạn, nhưng nó cũng tạo một cái bóng. Khi kết quả xấu đi, mọi câu hỏi sẽ chảy về phía cái bóng đó nhanh hơn về phía người ký danh sách.

Điểm mù thứ ba là chất lượng thông tin. Năm không rõ, địa điểm có khả năng sai, khung tuổi có khả năng lệch, một số dữ kiện không ghi nguồn. Với một hồ sơ như vậy, kết luận đúng đắn không phải là kết luận mạnh, mà là kết luận có điều kiện.

Điều cần kiểm chứng ở trận sau

Tôi đặt cược vào một kịch bản và một điều kiện đảo ngược. Nếu đội của Oiwa đi sâu ở đại hội, câu chuyện về những cầu thủ đã cố gắng gọi nhưng không được sẽ dày lên sau mỗi vòng, vì nó cho phép liên đoàn tính cả những người vắng mặt vào sức mạnh của mình. Nếu đội dừng sớm, chính khung thế hệ trẻ trỗi dậy sẽ bị đảo chiều và trở thành nguyên liệu cho một câu chuyện khác.

Điều cần theo dõi không nằm ở họp báo. Nó nằm ở số phút thi đấu của Sato ở Valencia, ở số phút của Saito tại câu lạc bộ, và ở thời điểm liên đoàn công bố chính thức bản chuyển giao ghế huấn luyện viên. Ba chỉ dấu đó sẽ nói thật hơn mọi thông cáo.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, những hồ sơ kiểu này thường đúng ở tầng cấu trúc và sai ở tầng thời điểm. Cấu trúc đã lộ: hai đường ray, một người kế nhiệm được hẹn trước, một dòng cầu thủ trẻ chảy ra châu Âu sớm hơn mọi thế hệ trước. Thời điểm thì chưa. Một nền bóng đá không được đo bằng số tài năng xuất khẩu, mà bằng số tài năng ở lại đủ lâu để đội tuyển không phải chờ ai.